AstronomiFizik

Gökadamızın Karadeliğine Yakın Bir Yıldızın Yörüngesi Einstein’ı Haklı Çıkardı

Çeviren: İbrahim Öksüz    Düzenleyen: Ümit Sözbilir

 

Gökadamızın süper kütleli karadeliğine yakın konumda hareket eden bir yıldızın hareketi Einstein’ı kütle çekim konusunda bir kez daha haklı çıkardı. 27 yıl süren gözlemden sonra, S2 isimli bu yıldızın yörüngesi genel görelilik kuramının öngördüğü garip etkiyi belirlemeye yetecek duyarlılıkta saptandı.

S2, samanyolunun merkezindeki süper kütleli karadeliği yaklaşık her 16 yılda bir dolanmaktadır. 1992’den beri astronomlar, dönen yörüngesini tam olarak ortaya çıkarmak için dünya üzerindeki bazı en güçlü teleskoplarla S2’yi gözlemliyorlar.

“Şu an karadelik ile yıldızın göreli konumlarının ölçümlerinde sahip olduğumuz duyarlılık, ay üzerinde oynanan bir futbol maçını izlemek ile karşılaştırılabilir. Bu durumda, futbol topunun boyutunu birkaç santimetre aralığında ölçmek zorundasınız” diye aktarıyor Almanya’daki Max Planck Dünya dışı Fizik Enstitüsünden Frank Eisenhauer.

Eisenhauer ve meslektaşları S2’nin birçok gözlemlerini inceledi ve yörüngesinin Isaac Newton’un kütle çekim kanunundan beklenecek olan yörünge ile aynı olmadığını buldular. Yıldız ardışık yörünge dolanımlarında aynı şekli takip etmek yerine, karadelik etrafında her defasında yeni bir yönde dönerek papatya benzeri bir şekil oluşturmaktadır.

“Normalde, eğer bir yıldızı bir yörüngeye yerleştirirseniz, bir elips boyunca hareket eder ve yörünge kapanır.” diyor Eisenhauer. “Fakat kütle çekim çok yüksek olduğunda, bu elips, yörüngeden yörüngeye hareket ederek bir gül şekli oluşturur.”

Bu çeşit hareket, karadeliklerin çevrelerindeki uzay-zamanı bükmesi gerektiğini aynı zamanda bu bükülme sonucunda karadeliğin yakınlarındaki yıldızların yörüngelerinin de sürükleneceğini söyleyen Einstein’ın genel görelilik kuramında öngörülmektedir.

Bu, kendi güneş sistemimizde de gözlemlenmiştir -Merkür’ün yörüngesi de eliptik olmaktan çok papatya şeklindedir- fakat bu etki gökadanın merkezinde daha belirgindir çünkü gökada merkezindeki karadeliğin kütlesi güneşin kütlesinden çok daha büyüktür ve bu uzay-zamanın çok daha büyük boyutlarda gerilmesine yol açar. Einstein bir kez daha haklıydı.


 

Kaynak: https://www.newscientist.com/article/2240816-the-orbit-of-a-star-near-our-galaxys-black-hole-proves-einstein-right/

Etiketler

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı