Astronomi

Güneş Sisteminin Başlangıcından beri Var Olan Asteoritler Keşfedildi!

Yazan: Jonathan O’callaghan

Çeviren: Şule Selçuk

Düzenleyen: Ümit Sözbilir

Özet: Bilim insanları Güneş Sistemi’nin ilk günlerinden kalmış bir grup asteorit keşfettiler. Bunlar sonunda bize gezegenlerin nasıl oluştuğu ile ilgili fikir verebilir. Bu bize gezegen oluşması ile ilgili teorilerimizi geliştirmede yardımcı olacaktır. Gezegen oluşumuna dair temel olarak iki tane fikir vardır. Birisi küçük gezegenimsi yapıların bir araya gelmesiyle gezegenlerin oluştuğudur. Diğeri tek bir büyük parçanın öngezegensel diskten çakıl taşı büyüklüğünde kayalar süpürmesi ile gezegen oluşturduğudur.

Bilim insanları Güneş Sistemi’nin ilk günlerinden kalmış bir grup asteorit keşfettiler. Bu keşif sonunda bize gezegenlerin nasıl oluştuğu ile ilgili fikir verebilir.

Fransa’nın Nice şehrinde bulunan Côte d’Azur Gözlemevinden (OCA) Marco Delbo tarafından yürütülen bu keşif Science dergisinde yayımlandı. Bilim insanları, NASA’nın yörüngedeki WISE (Geniş Açılı Kızılötesi Araştırma Kâşifi) uydusundan veriler kullanarak Mars ile Jüpiter arasındaki asteroid kuşağındaki çeşitli asteroidler üzerinde çalıştılar.

Çoğu asteorit belirli ailelere aittir. Yani bu uzun zaman önce aynı kayadan, belki de iki asteoridin çarpışmasıyla, oluştukları anlamına geliyor. Daha sonra ortaya çıkan asteorit parçaları uzayda fark edilebilir bir V şekli oluşturmuşlardır.

Ancak Delbo ve meslektaşları böyle ailelere ait olmayan 17 tane muğlak asteroid keşfettiler. Yani onlar muhtemelen 4 milyar yıl önce Güneş’in yörüngesindeki proto-gezegensel toz ve gaz diskinden doğdular. Bu proto-gezegensel diskin gezegenlerin yapı taşları olan küçük gezegenimsi yapıları oluşturduğu düşünülüyor.

Delbo IFL Science’a verdiği röportajda “bu asteoritler diğer asteoritlerin parçaları olamaz. Bu yüzden farklı bir şekilde oluşmuş olmalılar ve tek ihtimal de onların proto-gezegensel diskten oluştuklarıdır.” dedi.
Bu 17 asteorit Güneş’ten 2.2 ve 2.33 AB uzaklıkta bulunuyor [1 AB,(astronomik birim) Güneş ile Dünya arasındaki uzaklığa eşittir]. Ana Asteorit Kuşağı’nın kendisi 2,2- 3,5 AB ölçüsündedir. Yani bu tüm kuşağın küçük bir kesiti oluyor. Umarız ki gelecekte kuşağın geri kalanını da aynı şekilde inceleyebiliriz.

asteorit güneş sistemi
content 1501774589 asteroids

Bunların başlangıçtan beri var olan keşfettiğimiz ilk asteoritler olmadığını unutmamak gerekir. Örneğin büyük asteoritler olan Ceres ve Vesta bir çeşit gezegenimsi yapılar olarak düşünülmüşlerdir. Ancak bu yeni belirlenen 17 asteoridin önemi onların daha küçük, 35 kilometreden daha az olmayan, boyutlarıdır.

Delbo, “Büyük asteoritlerin oluşması gerektiğini biliyoruz ancak kaç tane küçük asteoridin oluşabileceğini bilmiyoruz. Çalışmamız ilk gözlemsel kısıtlamayı öngörüyor.” dedi.

Bu bize gezegen oluşması ile ilgili teorilerimizi geliştirmede yardımcı olacaktır. Gezegen oluşumuna dair temel olarak iki tane fikir vardır. Birisi: Küçük gezegenimsi yapıların bir araya gelmesiyle gezegenlerin oluştuğudur. Diğeri: Tek bir büyük parçanın öngezegensel diskten çakıl taşı büyüklüğünde kayalar süpürmesi ile gezegen oluşturduğudur.

Bu çalışma bize özellikle hangi teorinin doğru olduğunu söylemiyor. Sadece bizi cevaba daha da yakınlaştırıyor. Gerçekten de ilk asteorit toplulukları ile ilgili daha çok bilgi sahibi olmamız gerekiyor. Yani bu tip asteoritlerden olabildiğince çok bulmamız gerekiyor.

Teksas’taki Güneybatı Araştırma Enstitüsünden Kevin Walsh IFL Science’a “İlk büyük asteoritlerin ne kadar büyük ve onların tozdan oluşmada ne kadar etkili olduğunu bilmemiz lazım. Bu çalışma modelleme yapanların kendi asteorit ve gezegenimsi yapı oluşumu modellerini daha iyi anlamalarına yardımcı olacaktır.” dedi.


Konuyla alakalı diğer yazılarımız

Yıldızlararası Asteoritler

Yoluyla
O’Callaghan, J. (2017, August 3). Asteroids From The Dawn Of The Solar System Discovered. IFLScience.

Şule Selçuk

Bilimsever. Mütercim Tercümanlık mezunu. Çevirmen/ Editör. Not: Profilimde paylaştığım yazılar, aksi belirtilmedikçe, altında belirttiğim kaynağın çevirisidir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu